Innspill fra Haldor Hove<\/p>\n\n
Tema: Statleg (statsforvalter Vestland) tolking av lovverk som reduserer kommunalt handlingsrom<\/p>\n
Bakgrunn:
Kommunane opplever i aukande grad at statlege fagorgan og statsforvaltarar tolkar lovverket p\u00e5 ein m\u00e5te som i praksis tek fr\u00e5 kommunane sj\u00f8lvstyre og fleksibilitet, utan at Stortinget har endra sj\u00f8lve lova.<\/p>\n
Eit aktuelt d\u00f8me er Statsforvaltaren i Vestland si avgjerd 23.10.2025 (sak 2025\/6293), der Sveio kommune sitt vedtak om salsl\u00f8yve for alkohol i ein fjernbetent butikk blei oppheva. Kommunen hadde fatta vedtak i tr\u00e5d med alkohollova og lokale alkoholpolitiske retningslinjer.
Statsforvaltaren la likevel Helsedirektoratet si tolking til grunn \u2013 ei tolking som byggjer p\u00e5 direktoratet sine brev fr\u00e5 2019 og 2021, ikkje p\u00e5 sj\u00f8lve lovteksten eller forskrift.<\/p>\n
Problemet:
\u2022 Helsedirektoratet tolkar lova slik at fysisk tilstadesperson er eit krav ved sal av alkohol, sj\u00f8lv om dette ikkje st\u00e5r i alkohollova.
\u2022 Statsforvaltaren behandlar denne tolkinga som bindande rett, og opphevar kommunale vedtak p\u00e5 grunnlag av den.
\u2022 Dette gjer at kommunane i praksis mister h\u00f8vet til \u00e5 pr\u00f8ve ut nye l\u00f8ysingar (som fjernbetente butikkar) sj\u00f8lv om desse ligg innanfor lovas ordlyd.<\/p>\n
Hovudsp\u00f8rsm\u00e5l for Kommunekommisjonen:
1. Korleis kan ein hindre at statlege direktoratsbrev blir praktisert som bindande lovverk?
2. Korleis kan kommunane f\u00e5 att eit reelt handlingsrom innanfor lovverket?
3. Kva kontrollmekanismar b\u00f8r finnast n\u00e5r statsforvaltarar gjer lovtolkingar som g\u00e5r utover lovas ordlyd?<\/p>\n
Forslag til merknad:<\/p>\n
Kommunekommisjonen b\u00f8r peike p\u00e5 at tolkingar fr\u00e5 fagdirektorat og statsforvaltarar ikkje kan erstatte demokratiske lovvedtak. Dersom lovverket ikkje eksplisitt forbyr ei kommunal l\u00f8ysing, b\u00f8r kommunen ha handlingsrom til \u00e5 pr\u00f8ve den innanfor form\u00e5let med lova.<\/p>\n
Dette er sterkt provoserande all den tid at b\u00e5de lokalt styre og n\u00e6ringsliv har f\u00e5tt forst\u00e5else og rammer gitt (fulgt lovkrav) og ogs\u00e5 investert mykje pengar i slike l\u00f8ysingar som \u00f2g skal v\u00e6re sikre (fjernbetjent).<\/p>\n
Mvh Haldor Hove
Stryn -Politikar<\/p>\n